Εκεί όπου ο Μπόμπ Ντύλαν συναντά τον Τζιμ Μόρισον, την Πάττυ Σμιθ και τον Τομ Βερλέιν, τον Κερτ Κομπέιν και τον Τζέιμς Ντην, τον Χένρι Μίλερ και τον Καμύ, τον Τζακ Κέρουακ και τον Γκρέγκορυ Κόρσο, και τόσους άλλους.
"Άλλοτε, αν θυμάμαι καλά, η ζωή μου ήταν μια γιορτή όπου άνθιζαν όλα τα αισθήματα και έρεε κάθε λογής οίνος. Μια βραδιά κάθισα στα γόνατα μου την Ομορφιά. Και την βρήκα φαρμάκι. Και την καταράστηκα. Ξεσηκώθηκα ενάντια στην εξουσία. Πήρα τους δρόμους. Αχ, μάγισσες, δυστυχία, μίσος, σ´ εσάς εμπιστεύθηκα το θησαυρό μου!" …… "Την ξαναβρήκα! Ποιά; την αιωνιότητα. Είναι η θάλασσα που σμίγει Με τον ήλιο. Ψυχή μου εσυ αθάνατη, Στον όρκο σου δοσμένη Κι ας είναι η νύχτα αβάσταχτη Κι η μέρα κολασμένη." (Μια εποχή στην κόλαση)
"Είναι ο έρωτας, του μέτρου η τελειότητα και η επανεφεύρεση, του θαύματος και του απρόβλεπτου η λογική, και η αιωνιότητα: μηχανή λατρεμένη με ιδιότητες πεπρωμένου. Όλοι μας νιώσαμε το δέος εκείνο που μας δίνεται, κι εμείς να του δινόμαστε: α! ηδονή να σφύζουμε από υγεία, να ορμάμε όλο χαρίσματα πηγαία, με τη στοργή του εγωισμού και τη μανία μας για κείνο, εκείνο που θα μας λατρεύει όσο θα ζει εσαεί…. "(Εκλάμψεις)
"Κι έτσι, από τότε κολυμπώ και φεύγω μες στο Ποίημα Της Θάλασσας, που πότισε το γάλα του αστεριού, Ρουφώ το πράσινο γλαυκό, κι εκστατικά στο κύμα Χλομός βουλιάζει ο ρεμβασμός πνιγμένου κουφαριού. Εκεί, τονίζοντας το μπλε, ρυθμοί και παραζάλη, Σιγά μες στην ολόχρυση της μέρας ξαστεριά, Πιο δυνατά κι απ' το πιοτό, τη λύρα τη μεγάλη, Κάνουν να βράζει του έρωτα η πίκρα κι η φωτιά!" (Μεθυσμένο καράβι)
Κάποιες ιστορίες δεν γράφτηκαν μόνο σε χαρτί αλλά και σε βινύλιο
Ένας δίσκος που σημάδεψε την εποχή του. Ένα βιβλίο που άλλαξε τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Εδώ, οι νότες συναντούν τις σελίδες. Δύο τέχνες. Μια κοινή αγωνία. Ένας δίσκος. Ένα βιβλίο. Όχι επειδή μοιάζουν. Αλλά επειδή μιλάνε για το ίδιο πράγμα. Για την υπαρξιακή και αισθητική τους αντιστοιχία. Την κοινή αγωνία, το ύφος, την εποχή. Την κοινωνία γύρω τους. Βάλτε τον δίσκο στο πικάπ. Ανοίξτε το βιβλίο.
Υπάρχουν έργα που δεν θέλουν να σε κάνουν να νιώσεις άνετα. Θέλουν να σε ταράξουν, να σ' ενοχλήσουν. Το The Velvet Underground & Nico δεν προσπαθεί να είναι όμορφο. Δεν προσπαθεί να είναι ευχάριστο. Μιλάει για το σώμα, τα ναρκωτικά, την επιθυμία και την αποξένωση χωρίς ωραιοποίηση. Δεν
εξηγεί. Δεν σχολιάζει. Καταγράφει. Ο ήχος είναι επαναληπτικός, ψυχρός,
σχεδόν μηχανικός, σαν τις ζωές που περιγράφει. Το ίδιο ακριβώς κάνει και το Γυμνό Γεύμα. Ένα βιβλίο που δεν διαβάζεται εύκολα, Ένα κείμενο αποσπασματικό, χαοτικό, συχνά βίαιο. Δεν αφηγείται μια
ιστορία. Εκθέτει εμπειρίες. Ο Burroughs δεν έγραψε απλώς ένα βιβλίο· δημιούργησε μια νέα γλώσσα,
ακριβώς όπως ο Lou Reed και ο John Cale δημιούργησαν έναν νέο ήχο που
«πάντρευε» το θόρυβο με τη μελωδία.
Δεν είναι έργα για όλους. Και δεν θέλουν να γίνουν. Δεν ζητούν να τα αγαπήσεις. Ζητούν να τα αντέξεις. Και αν τα αντέξεις,
σου δείχνουν έναν κόσμο που συνήθως μένει κρυμμένος. Όχι για να τον
δικαιολογήσεις. Αλλά για να τον αναγνωρίσεις. Και στα δύο η τέχνη δεν παρηγορεί. Δεν εξαγνίζει. Δεν προσφέρει
λύτρωση. Προσφέρει αλήθεια. Και αυτή η αλήθεια είναι άβολη. Μιλούν για το περιθώριο όπως είναι: δύσκολο, επαναληπτικό, συχνά
αδιέξοδο. Χωρίς μεταφορές. Χωρίς φίλτρα.
Η μουσική των Velvet Underground είναι το ηχητικό ισοδύναμο του να
διαβάζεις Burroughs σε ένα σκοτεινό δωμάτιο με μια λάμπα που
τρεμοπαίζει.
Υπάρχουν έργα που δεν κοιτάζουν τον κόσμο. Κοιτάζουν προς τα μέσα.
Το A Love Supreme του John Coltrane δεν είναι απλώς ένας τζαζ δίσκος. Ο Coltrane δεν παίζει απλώς μουσική· ακούει, επιμένει, επιστρέφει. Οι κραυγές του σαξοφώνου, οι πολυρρυθμίες και οι διαφωνίες δεν είναι
θόρυβος· είναι η ενσωμάτωση όλης της ανθρώπινης εμπειρίας σε μια ενιαία
προσευχή. Είναι εξομολόγηση. Πνευματική αφύπνιση. Ευγνωμοσύνη. Ευχαριστία προς το θείο. Το άλμπουμ είναι δομημένο σαν τελετουργία: Αναγνώριση. Απόφαση. Δοκιμασία. Ευχαριστία.
Το Σιντάρτα του Hermann Hesse δεν είναι θρησκευτικό κείμενο. Ο Σιντάρτα δεν αναζητά τη φώτιση μέσα από δόγματα ή δασκάλους. Ακολουθεί
την άσκηση, την απόλαυση, την απώλεια, την απογοήτευση, μέχρι να
καταλάβει ότι η σοφία δεν μεταδίδεται, αλλά βιώνεται.
Και τα δύο συναντιούνται στο ίδιο υπαρξιακό σημείο: στην ανάγκη του ανθρώπου να κατανοήσει τον εαυτό του όχι μέσω γνώσης, αλλά μέσω εμπειρίας. Η συγγένεια τους βρίσκεται στην ταπεινότητά τους. Ούτε ο Έσσε ούτε ο Coltrane υπόσχονται λύτρωση. Και τα δύο έργα είναι πνευματικές οδύσσειες. Όπως ο Coltrane
χρησιμοποιεί το σαξόφωνο για να φτάσει στο Θείο, ο Έσσε χρησιμοποιεί τον
Σιντάρτα για να περιγράψει την αναζήτηση της φώτισης. Είναι η απόλυτη
προσευχή, δοσμένη μέσα από την τέχνη.
Δεν είναι έργα αναζήτησης. Είναι έργα επίγνωσης. Δεν αποτελούν απλώς τέχνη, αλλά πνευματικές καταθέσεις.
Ο Έσσε γράφει ότι ο Σιντάρτα έμαθε να "ακούει" το ποτάμι. Ο Coltrane έμαθε να "ακούει" το Σύμπαν. Και οι δύο κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα: Η Αγάπη είναι το μοναδικό νόημα.
Ένα playlist για τον Hermann Hesse, κομμάτια που κουβαλάνε τον ίδιο τρόπο σκέψης, τον ίδιο ρυθμό ανάσας. Σαν να γράφτηκαν με το ίδιο χέρι, απλώς σε άλλο μέσο.
(εσωτερική πορεία – πνευματική ένταση χωρίς δόγμα)
Ο Αρθούρος
Ρεμπώ είναι μία ιδιαίτερη περίπτωση στην λογοτεχνία. Στα δεκαεννιά του κλείνει
τους λογαριασμούς του με την ποίηση, και αλλάζει την εικόνα και την πορεία της.
Δεν συμβαίνει συχνά ένας άνθρωπος, σ' αυτή την ηλικία, να επηρεάζει σε τέτοιο
βαθμό τη σύγχρονη ποίηση. Είναι (όπως έχει αποκληθεί) Ηγέτης του συμβολισμού; Θεμελιωτής του μοντερνισμού; Ποιητής της εξέγερσης; Αναρχικός ποιητής; Καταραμένος ποιητής;
1854 - 1891
Αρκετοί
ποιητές του 20ού αιώνα επηρεάστηκαν από τον Ρεμπώ, και ειδικότερα από την
ελεύθερη φόρμα της ποίησής του, σε τέτοιο βαθμό ώστε να θεωρείται ένας από τους
«πατέρες» του μοντερνισμού. Σημαντική επιρροή άσκησε στους Γάλλους
υπερρεαλιστές, με τον Αντρέ Μπρετόν να τον ονομάζει «σουρρεαλιστή στην πρακτική
της ζωής και αλλού». Επίσης θεωρείται, και είναι, η βασική επιρροή των μπήτνικς
ποιητών και συγγραφέων. Τόσο το λογοτεχνικό του έργο, όσο και η περιπετειώδης
ζωή του, διαμόρφωσαν την εικόνα ενός επαναστατικού καλλιτέχνη ή όπως τον
αποκάλεσε ο Αλμπέρ Καμύ, ενός «ποιητή της εξέγερσης», αποτελώντας είδωλο των
φοιτητών του Μάη του '68, διανοούμενων μουσικών, εισάγοντας τα ρομαντικά ιδεώδη
στον 20ο αιώνα.
Με την
ποίηση του ενέπνευσε ροκ καλλιτέχνες όπως ο Τζιμ Μόρισον, ο Μπομπ Ντίλαν, ο
Τζον Λένον και η Πάτι Σμιθ.
Η Patti Smith στον τάφο του Ρεμπώ
Ωδή στον
Ρεμπώ από την Patti Smith
Η σχέση
Ρεμπώ και Βερλέν μεταφέρθηκε το 1995 στον κινηματογράφο, με την ταινία
Καταραμένη σχέση (Total eclipse), σε σκηνοθεσία της Ανιέσκα Χόλαντ και πρωταγωνιστή
τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο. Ο Μπέντζαμιν Μπρίτεν μελοποίησε τμήμα των Εκλάμψεων
(έργο 18, 1939) σε ένα σύνολο τραγουδιών για σοπράνο ή τενόρο.
Σε ηλικία
μόλις 19 ετών, ο Ρεμπώ γράφει, την άνοιξη του 1873, το καλύτερο του ποίημα, το
"Μια εποχή στην κόλαση", το
μόνο που εκδόθηκε όσο εκείνος ζούσε. Ένα πεζό ποίημα, ένα κείμενο προσωπικού
χαρακτήρα, ένα είδος εσωτερικού μονολόγου - παραληρήματος. Ένα ποίημα, στίχους
του οποίου είναι δύσκολο να μην έχει κάποιος συναντήσει σαν σκόρπιες φράσεις.
Ένα κείμενο καθρέπτης, που ο καθένας μπορεί να δει μέσα τον εαυτό του. Είναι η
κατάθεση μιας ψυχής που επιλέγει την κόλαση και ψάχνει τα όρια της, σαρκάζει
τον εαυτό της. Με εφηβική ματαιοδοξία και πείσμα απομακρύνεται από την ομορφιά,
την ελπίδα, την εξουσία, την χαρά, την πατρίδα, την θρησκεία. Είναι η πορεία
ενός ανθρώπου που διερευνά τα σύνορα της συνείδησης, εκεί που είναι το
απαγορευμένο, η αμαρτία, η δυστυχία και η τρέλα. Όταν τον ρώτησε η μητέρα του
τι θέλει να πει με το "Μια εποχή στην κόλαση", απάντησε, "Ήθελα
να πω ό,τι ακριβώς λέει κατά λέξη και τα πάντα"
O τελευταίος της γενιάς των Beat, των δαιμόνων αυτών της Αμερικάνικης ποίησης, ο πιο αθόρυβος, απλός και ανεπιτήδευτος απ’ όλους, ήταν ο Γκρέγκορι Κόρσο (Gregory Corso).
Τι ήταν η γενιά των Beat (Beat generation); Όταν ρωτήθηκε κάποτε ο Άλλεν Γκίνσμπεργκ (Allen Ginsberg) απάντησε ότι "είμαστε μια παρέα φίλων με την ίδια σκέψη". Αυτή η παρέα με την ίδια σκέψη, μαζεύτηκε στο Σαν Φρανσίσκο στα μέσα του '50, και διάλεξαν την πνευματική πλευρά της ζωής, αρνούμενοι τα υλικά οφέλη που τους πρόσφερε η κοινωνία της αφθονίας. Ταυτίστηκαν με τους περιθωριακούς, τους αλήτες που γυρίζουν ταξιδεύοντας, αρνούμενοι πλούτη, δύναμη και καριέρα. Ονειρεύονταν ταξίδια σε τεχνητούς παραδείσους, ταξίδευαν χιλιάδες χιλιόμετρα και η επιθυμία τους ήταν η ελευθερία και η ικανότητα τους να ζουν μ' ένα ρυθμό που σκοτώνει. Έπρεπε να αγγίξουν την υπερβολή. Όπως ειπώθηκε για αυτούς "έζησαν το ζενίθ και το ναδίρ της ανθρώπινης συμπεριφοράς, χωρίς να αφιερώσουν χρόνο σ' ό,τι βρισκόταν ανάμεσα". Στην όχι ιδιαίτερα μεγάλη ομάδα των Beat ήταν ο Tzak Κέρουακ (Jack Kerouac), ο Άλλεν Γκίνσμπεργκ, ο Γουίλλιαμ Μπάροουζ (William Burroughs), ο Λώρενς Φερλινγκέττι (Laurence Ferlinghetti), ο Πήτερ Ορλόφσκυ (Peter Orlovsky), ο Νηλ Κάσσαντυ (Neal Cassady), ο Γκάρρυ Σνάιντερ (Garry Snyder), ο Μάικλ ΜακΚλιούρ (Michael McClure), ο Γκρέγκορυ Kόρσο.
Ο Κόρσο ήταν ο μοναδικός Nεοϋορκέζος μπίτνικ και ήταν ένας πραγματικά περιθωριακός. Πέρασε από διάφορα ορφανοτροφεία μετά το διαζύγιο των γονιών του, και στα 12 χρόνια του κατέληξε στο αναμορφωτήριο για την κλοπή ενός ραδιοφώνου. Στη φυλακή αγάπησε το διάβασμα και κυρίως την ποίηση. Διάβασε τον Ντοστογιέφσκι, τον Μάρλοου, τον Σταντάλ, και τους ποιητές Πέρσυ Σέλεϋ και Γουίλιαμ Μπλέικ. Το 1950, γνώρισε τον Γκίνσμπεργκ σε ένα μπαρ, κι αυτός τον ενεθάρρυνε να συνεχίσει το γράψιμο. Εντάχτηκε στο σκληρό πυρήνα των Beat (Γκίνσμπεργκ, Κέρουακ, Κάσσαντυ), και τους ακολούθησε στο Σαν Φρανσίσκο στα μέσα της δεκαετίας του `50. Μαζί με τον Γκίνσμπεργκ, έγραφαν στο μανιφέστο των Beat "Η Λογοτεχνική Επανάσταση στην Αμερική: ανήκουμε στους Αμερικάνους ποιητές που έχουν αναλάβει το καθήκον, με αγγελικές σάλπιγγες ανά χείρας, να αναγγείλουν τη δυσαρέσκειά τους, τις απαιτήσεις τους, την ελπίδα τους, τα τελεσίδικα υπέροχα αδιανόητα όνειρά τους".
Έγραψε πολλές ποιητικές συλλογές (Gasoline, Happy Birthday of Death, The Mutation of Spirit), και τα πιο γνωστά του ποιήματα είναι το Marriage και το βίαιο κι αμφιλεγόμενο Bomb. Ο Γκίνσμπεργκ δήλωνε συχνά ότι ο ίδιος ήταν σκέτη απάτη, πως ο πιο αυθεντικός απ’ όλους, ο πραγματικά μεγάλος ποιητής των Beat ήταν ο Γκρέγκορυ Κόρσο.
Έτρεξα έξι πατώματα μέχρι το μικρό επιπλωμένο δωμάτιο μου.
Άνοιξα το παράθυρο κι άρχισα να πετάω έξω αυτά τα πράγματα που είναι πιο σημαντικά στη ζωή.
Πρώτη η Αλήθεια, να στριγκλίζει σαν απεργοσπάστης :
«Μη! Θα πω απαίσια πράγματα για σένα!»
«Α ναι; Λοιπόν δεν έχω τίποτα να κρύψω … Έξω!»
Μετά ήταν η σειρά του Θεού, κλαψούριζε λαμπερός και έκπληκτος
«Δεν φταίω εγώ! Δεν είμαι εγώ η αιτία για όλα αυτά!»
«Έξω!»
Μετά η Αγάπη, να με δωροδοκεί με ερωτόλογα : «Δεν θα γνωρίσεις ποτέ την σεξουαλική ανικανότητα! Όλα τα κορίτσια στα εξώφυλλα της Vogue, όλα δικά σου!»
Έσπρωξα τον χοντρό της κώλο έξω ουρλιάζοντας : «Πάντα τέλειωνες μ’ ένα παράπονο!»
Σήκωσα πάνω την Πίστη, την Ελπίδα, την Ελεημοσύνη … κι οι τρεις κολλημένες μαζί : «Χωρίς εμάς σίγουρα θα πεθάνεις!»
«Με εσάς θα μουρλαθώ. Αντίο!»
Μετά η Ομορφιά … αχ η Ομορφιά, καθώς την οδηγούσα προς το παράθυρο της είπα : «Ήσουν ό,τι αγαπούσα περισσότερο στη ζωή αλλά είσαι φονιάς … η Ομορφιά σκοτώνει!»
Πραγματικά δεν είχα σκοπό να την ρίξω. Έτρεξα κάτω αμέσως φτάνοντας ακριβώς στην στιγμή για να την πιάσω «Με έσωσες!» κλαψούρισε. Την άφησα κάτω και είπα : «Δρόμο!»
Πήγα πίσω στον έκτο όροφο, πήγα για τα Λεφτά, αλλά δεν υπήρχαν καθόλου Λεφτά για να πετάξω.
Το μόνο πράγμα που είχε απομείνει στο δωμάτιο ήταν ο Θάνατος και κρυβόταν κάτω απ’ το νεροχύτη.
«Δεν είμαι αληθινός!» είπε κλαίγοντας. «Είμαι απλά μια φήμη που διαδίδεται απ’ τη ζωή …»
Γελώντας τον πέταξα έξω, μαζί το νεροχύτη κι όλα αυτά και ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι το Χιούμορ ήταν το μόνο που είχε απομείνει.
Το μόνο που μπορούσα να κάνω με το Χιούμορ ήταν να πω : «Έξω απ’ το παράθυρο με το παράθυρο!».
Η αμφισβήτηση της αλήθειας
Όντας Ποιητής
εστία ησυχασμού δεν βρίσκεις
Και το μπαούλο της ματαιότητάς μου
το πέταξαν στο πεζοδρόμιο
- ο καθρέφτης έσπασε
Κοιτάζω και βλέπω
έναν παλιωμένο ποιητή
- πόσο γλυκό-θλιμμένο
ερείπιο είναι ο ποιητής
Λέει η καλή καρδιά μου:
«Ανοησίες, όχι, φταίει ο καθρέφτης
που ‘χει σπάσει»
Αν και η αλήθεια δεν είναι πια αφέντης μου
ψέματα για αλήθεια δεν θα πω
Παράτησα για πάντα το μπαούλο
με τα ποιήματά μου
με γύρισα την άλλη μέρα
και είδα έναν Κινέζο
να κλαίει κάτω απ’ τον ήλιο. (μετ. Γιάννης Λειβαδάς)
Γραμμένο στα σκαλοπάτια του Πορτορικάνικου Χάρλεμ
Υπάρχει μια αλήθεια που βάζει όρια στον άνθρωπο
Μια αλήθεια που τον εμποδίζει να πάει μπροστά
Ο κόσμος αλλάζει
Ο κόσμος το ξ έ ρ ε ι πως αλλάζει
Βαριά είναι η λύπη της μέρας
Οι γέροι έχουν όψη καταδίκης
Οι νέοι παραγνωρίζουν τη μοίρα τους στην όψη αυτή
Αυτό είναι αλήθεια
Μα δεν είναι αλήθεια ολότελα.
Η ζωή έχει νόημα
Και δεν ξέρω το νόημα
Ακόμα κι όταν την ένιωσα δίχως νόημα
Είχα ελπίδα και προσευχήθηκα και ξεστόμισα ένα νόημα
Δεν ήταν όλα ποίηση παιχνιδιάρα
Υπήρχαν χρέη να ξεπληρωθούν
Καλώντας Θεό και Θάνατο
Είχα μια άγρια επιθυμία μαζί τους να τα βάλω
Ο Θάνατος αποδείχτηκε νόημα να μην έχει δίχως τη Ζωή
Ναι ο κόσμος αλλάζει
Ο Θάνατος όμως μένει ίδιος
Τον άνθρωπο παίρνει μακριά απ’ τη Ζωή
Αυτό είν’ το μόνο νόημα που κατέχει
Και συνήθως είναι μια θλιβερή υπόθεση
Τούτος ο Θάνατος
Είχα μια αθωότητα είχα μια σοβαρότητα
Είχα ένα χιούμορ να με γλιτώνει από την αδαή φιλοσοφία
Μια Ελληνική φράση που έγινε γνωστή όταν οι συγγενείς του Jim Morrison την έγραψαν στον τάφο του, κάτω από το όνομα του. Στον τάφο που έφτιαξαν αρκετά χρόνια μετά τον θάνατό του.
Τι σημαίνει άραγε η φράση αυτή; Γιατί την έβαλαν στον τάφο του Jim Morrison;
Θα προσπαθήσω να απαντήσω σ' αυτά τα 2 ερωτήματα, αφενός μεν ερμηνεύοντας την φράσης μέσα από ιστορικά και ετυμολογικά στοιχεία, αφετέρου δε, συνδέοντας την με τον Jim Morrison, μέσα από σελίδες του βίου του και της ποίησης του.
Η φράση "ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ" είναι Αρχαιοελληνική. Στην αρχαία Ελλάδα ο δαίμονας δεν είχε την έννοια που του αποδίδεται στα νεότερα χρόνια, του κακού, του Σατανά. Είχε την έννοια της θεότητας (οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν διάβολο).
Αντιγράφω από το "Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης" του Ιωαν. Σταματάκου
'κι εκείνη στο παλάτι πετάει και πάει του Δία, στον Όλυμπο, με τους θεούς τους άλλους' (μετ. Ν. Καζαντζάκης)
"οὐδ᾽ἐπιορκήσω πρὸς δαίμονα "
'μπρος στους θεούς εγώ όρκο ψεύτικο δεν παίρνω' (μετ. Ν. Καζαντζάκης)
Στους προσωκρατικούς φιλοσόφους, ο δαίμων απο-θεοποιείται, εξελίσσεται και παίρνει την σημασία της ψυχής, του χαρακτήρα ή της ατομικής μοίρας. Λέγει ο Ηράκλειτος "ήθος ανθρώπωδαίμων", δηλ. "Δαίμων / Θεός για τον άνθρωπο δεν είναι παρά ο χαρακτήρας του"
Με το "δαιμόνιο" του Σωκράτη, έχουμε το θεϊκό κομμάτι της ψυχής του, ο προστάτης, φύλακας και καθοδηγητής του, η εσωτερική φωνή που εμπιστευόταν και όριζε ως "θεία έμπνευσή" του. Όλοι έχουμε μέσα μας το ιερό δαιμόνιο μας.
Ο Πλάτωνας, στον Κρατύλο, ταυτίζει τον δαίμονα με τον "δαήμονα", τον γνώστη, τον σοφό (από το ρ. δάω = μαθαίνω. Από εκεί βγαίνουν οι λέξεις διδάσκω, διδάσκαλος. Δαήμων = σοφός, αδαής = αυτός που δεν γνωρίζει. Δαήμων => Δαίμων), Και από το δαίμων βγαίνει ο δαιμόνιος => επιτήδειος.
Ο δαίμονας ταυτίζεται και με την μοίρα του ανθρώπου (ευδαιμονία, κακοδαιμονία)
Στις φιλοσοφικές σχολές και ρεύματα της Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής περιόδου (Επικούρειοι, Στωικοί, Κυνικοί) συναντάμε την ευδαιμονία ως κοινό φιλοσοφικό στόχο. Ευδαιμονία δεν σημαίνει ευτυχία, αλλά διαρκή προσωπική προσπάθεια για να είναι σε υγιή και ισορροπημένη κατάσταση ο εσώτερος δαίμων μας. Η φράση «ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ», ήταν διαδεδομένη φιλοσοφική ευχή, η ανώτατη διάκριση που μπορούσε να απονεμηθεί (μετά θάνατον) σε έναν θνητό.
"Να ζεις κατά τον δαίμονά σου" σημαίνει να είσαι ο εαυτός σου, και όχι αυτό που θέλουν οι άλλοι να είσαι. Να ζήσεις τη δική σου ζωή και να πράττεις σύμφωνα με αυτό που η συνείδηση σου θεωρεί σωστό, αδιαφορώντας για το τι θα πουν οι άλλοι.(Θ. Λαμπρόπουλος) Μία στάση ζωής που υιοθέτησαν και επιδοκίμασαν οι Επικούρειοι φιλόσοφοι.
Ballad of a thin man. Η μπαλάντα ενός αδύνατου ανθρώπου. Η μπαλάντα του ανθρώπου που βρίσκεται δίπλα μας. Ξανά και ξανά: έλλειψη κατανόησης, επικοινωνίας. Αλλεπάλληλες, χοροπηδηχτές ερωτήσεις. Καμία απάντηση. Ο κ. Τζόουνς στο προσκήνιο.
Δημοσιογράφος : Ποιoς είναι ο κ. Τζόουνς;
Bob Dylan : Ο κ. Τζόουνς. Δεν θα σου πω το πρώτο του όνομα. Θα μου κάνουν μήνυση.
Δημοσιογράφος : Τι δουλειά κάνει;
Bob Dylan : Είναι pinboy. Επίσης φοράει ζαρτιέρες.
(Από συνέντευξη του Bob Dylan στο L.A. Free Press, 1965)
Ποιος είσαι κ. Τζόουνς; Από το 1965 που κυκλοφόρησε το Ballad of a thin man, o Bob Dylan ποτέ δεν αποκάλυψε την αληθινή ταυτότητα του πραγματικού κ. Τζόουνς, αν υποθέσουμε ότι είναι πράγματι υπαρκτό πρόσωπο, όσες φορές ρωτήθηκε επ' αυτού.
Είναι ο Μπράιαν Τζόουνς, ο κιθαρίστας τότε των Rolling Stones, που σε μια παραισθησιακή του έκρηξη θεωρούσε ότι σ' αυτόν αναφέρεται το τραγούδι;
Ή ο δημοσιογράφος Τζέφρι Τζόουνς του περιοδικού Time, που το 1965 στο φολκ φεστιβάλ του Newport είχε πάρει μια ταραχώδη συνέντευξη από τον Dylan κάνοντας του ηλίθιες ερωτήσεις;
Μήπως ο δημοσιογράφος Μαξ Τζόουνς του Melody Maker που του είχε πάρει συνέντευξη το 1964 στην Αγγλία; Σε κάτι τέτοιο "συνηγορεί" η πρώτη στροφή από το τραγούδι:
Μπαίνεις στο δωμάτιο με το μολύβι σου στο χέρι
Βλέπεις κάποιον γυμνό και λες, "ποιος είναι αυτός;"
Προσπαθείς πολύ μα δεν μπορείς να καταλάβεις
Ούτε καν τι πρόκειται να πεις όταν γυρίσεις πίσω
Γιατί κάτι συμβαίνει εδώ πέρα
Αλλά τι είναι εσύ δεν ξέρεις - ξέρεις μήπως κ. Τζόουνς; Το 1986 σε συναυλία του στην Ιαπωνία προλόγισε το τραγούδι λέγοντας "Αυτό το τραγούδι το έγραψα για ανθρώπους που κάνουν ερωτήσεις όλη την ώρα. Και αυτό είναι πολύ κουραστικό. Απλά, δεν θες να απαντάς σε άλλες ερωτήσεις." Αλλά ο κ. Τζόουνς είναι pinboy και φορά ζαρτιέρες (είπε ο ίδιος). Είναι ομοφυλόφιλος; Πολλοί θεωρούν ότι στο Ballad of a thin man ο Dylan μιλάει για ομοφυλοφιλία. Σε πολλές φράσεις από το τραγούδι, με λίγη φαντασία, μπορεί να θεωρηθεί ότι μιλάει για ομοφυλοφιλία. Την εποχή εκείνη έκανε πολύ παρέα με τον, δηλωμένο ομοφυλόφιλο, beat ποιητή Allen Ginsberg ο οποίος σαφέστατα θα τον είχε επηρεάσει. Στον βιογράφο του Robert Shelton είπε "θα μπορούσα να σου πω ποιος κ. Τζόουνς είναι στη ζωή μου, αλλά, όπως, καθένας έχει τους δικούς του κ Τζόουνς." Είναι ο κ. Τζόουνς ο ίδιος ο Bob Dylan; Ο κάθε καλλιτέχνης διαλέγει τον δικό του τρόπο να υπάρξει. Και ο Bob Dylan, στην πιο δημιουργική του φάση, δημιούργησε ορισμένους χαρακτήρες που τον άγγιξαν και φόρεσε την μάσκα τους στο δικό του πρόσωπο. Δεν έχει και τόση σημασία αν ο κ. Τζόουνς είναι ο Bob Dylan. Εκείνο που κυρίως ενδιαφέρει, είναι η αποκάλυψη, μέσα απ' το τραγούδι, μιας γνώριμης φιγούρας μέσα στον πολιτισμό της νεολαίας. Του κ. Τζόουνς.
