Keith Richards - Life

Στην Rock φιλολογία κυκλοφορεί μία πασίγνωστη ρήση, "Αν γίνει πυρηνικός πόλεμος δύο είδη θα καταφέρουν να επιζήσουν, οι κατσαρίδες και ο Keith Richards". Και αυτό γιατί με ότι έχει ζήσει και έχει περάσει αυτός ο άνθρωπος, είναι απορίας άξιο πως καταφέρνει και επιβιώνει, και μάλιστα στα 70κάτι του. Η απάντηση στο βιβλίο "Life", την αυτοβιογραφία του, που κυκλοφόρησε πριν λίγα χρόνια, και σε Ελληνική μετάφραση.

Ποιός είναι ο Keith Richards το γνωρίζουν όλοι όσοι ασχολούνται έστω και λίγο με την Rock μουσική. Ιδρυτής μαζί με τον Mick Jagger του μεγαλύτερου, σε αξία και διάρκεια, Rock συγκροτήματος όλων των εποχών, των Rolling Stones. Είναι γνωστό ότι ο Keith Richards ήταν ο βασικός συνθέτης όλων των τραγουδιών των Rolling Stones, ασχέτως αν όλα φέρνουν την υπογραφή των "The Glinner Twins"  Jagger/Richards. Όπως αναφέρει και ο ίδιος στο βιβλίο, ο Jagger έβαζε πολλές μουσικές ιδέες και κυρίως τους στίχους των τραγουδιών, οι οποίοι και του κατέβαιναν κατά ριπές.

Mick Jagger - Keith Richards

Ο Keith Richards βρίσκεται πίσω από μερικά από τα κορυφαία κιθαριστικά riffs της ιστορίας και είναι ο δημιουργός πολλών από τα κορυφαία Rock τραγούδια όλων των επόχών όπως είναι τα Satisfaction, Jumpin' Jack Flash, Honky Tonk Women, Brown Sugar, Gimme Shelter, Angie, Stray Cat Blues, Sympathy for the Devil και δεκάδων άλλων. Για πολλούς ο καλύτερος Rock κιθαρίστας.

Στην αυτοβιογραφία του, ο Keith Richards ξεγυμνώνεται μπροστά στον αναγνώστη, βγάζει τα εσώψυχά του. Διηγείται την ζωή του με ένα άμεσο και ειλικρινή τρόπο, πολλές φορές με γλαφυρότητα και έντονη κυνικότητα. Παρασύρει τον αναγνώστη σε ένα υπέροχο ταξίδι μέσα από την ιστορία των Rolling Stones, αλλά και ολόκληρης της Rock κουλτούρας, της οποίας ήταν βασικός πρωταγωνιστής.

Μιλά για την γνωριμία του με τον Mick Jagger (ήταν συμμαθητές), για την αγάπη τους για τα blues, για την ίδρυση των Rolling Stones, για τον Brian Jones και για τον θάνατό του, για το πως άρχισαν να γράφουν τραγούδια, για την χρήση και κατάχρηση ναρκωτικών ουσιών, για τα ταξίδια τους, τις βίλες στην Ν. Γαλλία και την φορολογική εξορία τους εκεί. Μιλά επίσης για την φιλία του με τον John Lennon, για τις επεισοδιακές συναυλίες τους στην Αμερική, για την επιβίωση του από τα ναρκωτικά, για τις γυναίκες της ζωής του και ιδιαίτερα για την Ανίτα Πάλεμπεργκ και την Πάτυ Χάνσεν, για τα παιδιά του, την Άντζελα, για την οποία έγραψε το Angie, για τις συλλήψεις τους από την αστυνομία, για την ψυχρότητα στην σχέση του με τον Mick Jagger, για την δημιουργία του καλύτερου άλμπουμ τους, το "Exile on main street" που το θεωρεί σαν το μεγαλύτερο δημιούργημα του. 

Με το απολαυστικό και ειλικρινές - όπως ήταν πάντα - ύφος του, διηγείται την ιστορία της ζωής του και της Rock μουσικής και κουλτούρας. Αξίζει να το διαβάσετε.

Οι ψυχές των γερόντων - Κ. Καβάφης

Μες στα παληά τα σώματά των τα φθαρμένα

κάθονται των γερόντων η ψυχές.

Τι θλιβερές που είναι η πτωχές

και πως βαρυούνται την ζωή την άθλια που τραβούνε.

Πως τρέμουν μην την χάσουνε και πως την αγαπούνε

η σαστισμένες κι αντιφατικές

ψυχές, που κάθονται - κωμικοτραγικές -

μες στα παληά των τα πετσιά τ' αφανισμένα.

Κ. Π. Καβάφης

1901

Ο Γιάννης Τσαρούχης απαγγέλει

Αρθούρος Ρεμπώ - Μια εποχή στην κόλαση - Ελεεινές σελίδες από το σημειωματάριο ενός κολασμένου

Ο Αρθούρος Ρεμπώ είναι μία ιδιαίτερη περίπτωση στην λογοτεχνία. Στα δεκαεννιά του κλείνει τους λογαριασμούς του με την ποίηση, και αλλάζει την εικόνα και την πορεία της. Δεν συμβαίνει συχνά ένας άνθρωπος, σ' αυτή την ηλικία, να επηρεάζει σε τέτοιο βαθμό τη σύγχρονη ποίηση. Είναι (όπως έχει αποκληθεί) Ηγέτης του συμβολισμού;  Θεμελιωτής του μοντερνισμού;  Ποιητής της εξέγερσης;  Αναρχικός ποιητής; Καταραμένος ποιητής;

     

1854 - 1891

Αρκετοί ποιητές του 20ού αιώνα επηρεάστηκαν από τον Ρεμπώ, και ειδικότερα από την ελεύθερη φόρμα της ποίησής του, σε τέτοιο βαθμό ώστε να θεωρείται ένας από τους «πατέρες» του μοντερνισμού. Σημαντική επιρροή άσκησε στους Γάλλους υπερρεαλιστές, με τον Αντρέ Μπρετόν να τον ονομάζει «σουρρεαλιστή στην πρακτική της ζωής και αλλού». Επίσης θεωρείται, και είναι, η βασική επιρροή των μπήτνικς ποιητών και συγγραφέων. Τόσο το λογοτεχνικό του έργο, όσο και η περιπετειώδης ζωή του, διαμόρφωσαν την εικόνα ενός επαναστατικού καλλιτέχνη ή όπως τον αποκάλεσε ο Αλμπέρ Καμύ, ενός «ποιητή της εξέγερσης», αποτελώντας είδωλο των φοιτητών του Μάη του '68, διανοούμενων μουσικών, εισάγοντας τα ρομαντικά ιδεώδη στον 20ο αιώνα.

Με την ποίηση του ενέπνευσε ροκ καλλιτέχνες όπως ο Τζιμ Μόρισον, ο Μπομπ Ντίλαν, ο Τζον Λένον και η Πάτι Σμιθ.                                                                        

    Η Patti Smith στον τάφο του Ρεμπώ 

                                                                       

  

                                                  

Ωδή στον Ρεμπώ από την Patti Smith

Η σχέση Ρεμπώ και Βερλέν μεταφέρθηκε το 1995 στον κινηματογράφο, με την ταινία Καταραμένη σχέση (Total eclipse), σε σκηνοθεσία της Ανιέσκα Χόλαντ και πρωταγωνιστή τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο. 
Ο Μπέντζαμιν Μπρίτεν μελοποίησε τμήμα των Εκλάμψεων (έργο 18, 1939) σε ένα σύνολο τραγουδιών για σοπράνο ή τενόρο.

Σε ηλικία μόλις 19 ετών, ο Ρεμπώ γράφει, την άνοιξη του 1873, το καλύτερο του ποίημα, το "Μια εποχή στην κόλαση",  το μόνο που εκδόθηκε όσο εκείνος ζούσε. Ένα πεζό ποίημα, ένα κείμενο προσωπικού χαρακτήρα, ένα είδος εσωτερικού μονολόγου - παραληρήματος. Ένα ποίημα, στίχους του οποίου είναι δύσκολο να μην έχει κάποιος συναντήσει σαν σκόρπιες φράσεις. Ένα κείμενο καθρέπτης, που ο καθένας μπορεί να δει μέσα τον εαυτό του. Είναι η κατάθεση μιας ψυχής που επιλέγει την κόλαση και ψάχνει τα όρια της, σαρκάζει τον εαυτό της. Με εφηβική ματαιοδοξία και πείσμα απομακρύνεται από την ομορφιά, την ελπίδα, την εξουσία, την χαρά, την πατρίδα, την θρησκεία. Είναι η πορεία ενός ανθρώπου που διερευνά τα σύνορα της συνείδησης, εκεί που είναι το απαγορευμένο, η αμαρτία, η δυστυχία και η τρέλα. Όταν τον ρώτησε η μητέρα του τι θέλει να πει με το "Μια εποχή στην κόλαση", απάντησε, "Ήθελα να πω ό,τι ακριβώς λέει κατά λέξη και τα πάντα"

                                                 

Οι 10 + 1 καλύτεροι μου δίσκοι

Ένα από τα αγαπημένα θέματα σε συζητήσεις περί μουσικής, ήδη από την δεκαετία του 70, ήταν το εξής: " αν βρεθείς ναυαγός σ' ένα ερημονήσι και περάσεις το υπόλοιπο της ζωής σου εκεί, ποιους 10 δίσκους θα ήθελες να έχεις μαζί σου;" Δίσκους που δεν μπορείς να κάνεις χωρίς αυτούς και έχεις αγαπήσει περισσότερο. Την σημερινή εποχή της υπερπληροφόρησης, των mp3 και download, νομίζω ότι αυτό το ερώτημα δεν απαντιέται εύκολα, κυρίως από νέους ανθρώπους που έχουν μάθει να ακούν μουσική από το κινητό ή το computer και το Youtube, και ακούν μεμονωμένα τραγούδια, hits, και όχι ολοκληρωμένη την δουλειά ενός καλλιτέχνη. 

Οι μεγαλύτεροι όμως που έχουν ακούσει μουσική κυρίως από βινύλια, αναγκαστικά άκουγαν όλο τον δίσκο, λόγω της δυσκολίας επιλογής κάποιου τραγουδιού, με αποτέλεσμα να έχουν μία ολοκληρωμένη άποψη της δουλειάς του μουσικού. Έριχνες την βελόνα στο αρχικό κομμάτι και την σήκωνες στο τέλος της κάθε πλευράς του βινυλίου.

Αυτοί είναι οι δικοί μου 10+1 καλύτεροι δίσκοι (δεν κατάφερα, παρά την μεγάλη προσπάθεια μου, να αφήσω κάποιον δίσκο εκτός, για να παρουσιάσω δεκάδα. Έτσι λοιπόν 10+1 δίσκοι). Με πάρα πολλούς αναπληρωματικούς, που κτυπούν την πόρτα της ενδεκάδας αυτής με σοβαρές αξιώσεις.

Οι δίσκοι δεν παρουσιάζονται αξιολογικά, αλλά κατά θεματική ενότητα. Αν ρωτήσει κανείς ποιον από αυτούς θεωρώ τον καλύτερο, η απάντηση είναι σαφής και κατηγορηματική: Miles Davis - Kind of blue

1.  Traffic - John Barleycorn must die 1970

Ο απόλυτος progressive-jazz-folk-rock δίσκος. Μουσική μέχρι τα όρια της ανθρώπινης ικανότητας. Τα λόγια, στα 5 από τα 6 κομμάτια του άλμπουμ, μάλλον αποτελούν επένδυση στην οργιαστική  μουσική πανδαισία, που σκάρωσε στα 22 του χρόνια ο Steve Winwood. Ποτέ δεν μπόρεσε να το ξεπεράσει. Και κανένας άλλος κατά την γνώμη μου.

Empty pages

2.  Neil Young - Harvest  1972

Country rock, pedal steel κιθάρες, που και που ηλεκτρικές κιθάρες στο γνώριμο ύφος του, αλλά και συμφωνική ορχήστρα. Μελαγχολική διάθεση, αλλά τραγουδά την εκπλήρωση μιας νέας αγάπης. Απίστευτες μελωδίες. Ο καλύτερος Neil Young. Μπορώ να τον ακούω μέρες ολόκληρες, όπως εδώ και 40 χρόνια περίπου.

Words

3.  Rolling Stones - Exile on main street  1972 

Ο καλύτερος δίσκος των Rolling Stones, ο καλύτερος δίσκος που έφτιαξε ποτέ ο Keith Richards (γιατί τα τραγούδια τα έγραψε μόνος του). Το αριστούργημα των Stones. Ο καλύτερος διπλός δίσκος ever. Απίστευτα κιθαριστικά riffs και σόλο, από τον Keith Richards και τον Mick Taylor. Ένα αμάλγαμα από blues, rock and roll, soul και country (πάντα είμασταν μία country - blues μπάντα  λέει ο Keith). Το πιο Διονυσιακό άλμπουμ όλων των εποχών.

Rocks off

Γκρέγκορυ Κόρσο, ο παραγνωρισμένος Βeat ποιητής

O τελευταίος της γενιάς των Beat, των δαιμόνων αυτών της Αμερικάνικης ποίησης, ο πιο αθόρυβος, απλός και ανεπιτήδευτος απ’ όλους, ήταν ο Γκρέγκορι Κόρσο (Gregory Corso).

Τι ήταν η γενιά των Beat (Beat generation); Όταν ρωτήθηκε κάποτε ο Άλλεν Γκίνσμπεργκ (Allen Ginsberg) απάντησε ότι "είμαστε μια παρέα φίλων με την ίδια σκέψη". Αυτή η παρέα με την ίδια σκέψη, μαζεύτηκε στο Σαν Φρανσίσκο στα μέσα του '50, και διάλεξαν την πνευματική πλευρά της ζωής, αρνούμενοι τα υλικά οφέλη που τους πρόσφερε η κοινωνία της αφθονίας. Ταυτίστηκαν με τους περιθωριακούς, τους αλήτες που γυρίζουν ταξιδεύοντας, αρνούμενοι πλούτη, δύναμη και καριέρα. Ονειρεύονταν ταξίδια σε τεχνητούς παραδείσους, ταξίδευαν χιλιάδες χιλιόμετρα και η επιθυμία τους ήταν η ελευθερία και η ικανότητα τους να ζουν μ' ένα ρυθμό που σκοτώνει. Έπρεπε να αγγίξουν την υπερβολή. Όπως ειπώθηκε για αυτούς "έζησαν το ζενίθ και το ναδίρ της ανθρώπινης συμπεριφοράς, χωρίς να αφιερώσουν χρόνο σ' ό,τι βρισκόταν ανάμεσα". 
Στην όχι ιδιαίτερα μεγάλη ομάδα των Beat ήταν ο Tzak Κέρουακ (Jack Kerouac), ο Άλλεν Γκίνσμπεργκ, ο Γουίλλιαμ Μπάροουζ (William Burroughs), ο Λώρενς Φερλινγκέττι (Laurence Ferlinghetti), ο Πήτερ Ορλόφσκυ (Peter Orlovsky), ο Νηλ Κάσσαντυ (Neal Cassady), ο Γκάρρυ Σνάιντερ (Garry Snyder), ο Μάικλ ΜακΚλιούρ (Michael McClure), ο Γκρέγκορυ Kόρσο. 

Ο Κόρσο ήταν ο μοναδικός Nεοϋορκέζος μπίτνικ και ήταν ένας πραγματικά περιθωριακός. Πέρασε από διάφορα ορφανοτροφεία μετά το διαζύγιο των γονιών του, και στα 12 χρόνια του κατέληξε στο αναμορφωτήριο για την κλοπή ενός ραδιοφώνου. Στη φυλακή αγάπησε το διάβασμα και κυρίως την ποίηση. Διάβασε τον Ντοστογιέφσκι, τον Μάρλοου, τον Σταντάλ, και τους ποιητές Πέρσυ Σέλεϋ και Γουίλιαμ Μπλέικ. Το 1950, γνώρισε τον Γκίνσμπεργκ σε ένα μπαρ, κι αυτός τον ενεθάρρυνε να συνεχίσει το γράψιμο. Εντάχτηκε στο σκληρό πυρήνα των Beat (Γκίνσμπεργκ, Κέρουακ, Κάσσαντυ), και τους ακολούθησε στο Σαν Φρανσίσκο στα μέσα της δεκαετίας του `50. Μαζί με τον Γκίνσμπεργκ, έγραφαν στο μανιφέστο των Beat "Η Λογοτεχνική Επανάσταση στην Αμερική: ανήκουμε στους Αμερικάνους ποιητές που έχουν αναλάβει το καθήκον, με αγγελικές σάλπιγγες ανά χείρας, να αναγγείλουν τη δυσαρέσκειά τους, τις απαιτήσεις τους, την ελπίδα τους, τα τελεσίδικα υπέροχα αδιανόητα όνειρά τους".

Έγραψε πολλές ποιητικές συλλογές (Gasoline, Happy Birthday of Death, The Mutation of Spirit), και τα πιο γνωστά του ποιήματα είναι το Marriage και το βίαιο κι αμφιλεγόμενο Bomb. Ο Γκίνσμπεργκ δήλωνε συχνά ότι ο ίδιος ήταν σκέτη απάτη, πως ο πιο αυθεντικός απ’ όλους, ο πραγματικά μεγάλος ποιητής των Beat ήταν ο Γκρέγκορυ Κόρσο. 

Τρία εξαιρετικά ποιήματα του Γκρέγκορυ Κόρσο

The Whole Mess … Almost

Έτρεξα έξι πατώματα μέχρι το μικρό επιπλωμένο δωμάτιο μου.

Άνοιξα το παράθυρο κι άρχισα να πετάω έξω αυτά τα πράγματα που είναι πιο σημαντικά στη ζωή.

Πρώτη η Αλήθεια, να στριγκλίζει σαν απεργοσπάστης :

«Μη! Θα πω απαίσια πράγματα για σένα!»

«Α ναι; Λοιπόν δεν έχω τίποτα να κρύψω … Έξω!»

Μετά ήταν η σειρά του Θεού, κλαψούριζε λαμπερός και έκπληκτος

«Δεν φταίω εγώ! Δεν είμαι εγώ η αιτία για όλα αυτά!»

«Έξω!»

Μετά η Αγάπη, να με δωροδοκεί με ερωτόλογα : «Δεν θα γνωρίσεις ποτέ την σεξουαλική ανικανότητα! Όλα τα κορίτσια στα εξώφυλλα της Vogue, όλα δικά σου!»

Έσπρωξα τον χοντρό της κώλο έξω ουρλιάζοντας : «Πάντα τέλειωνες μ’ ένα παράπονο!»

Σήκωσα πάνω την Πίστη, την Ελπίδα, την Ελεημοσύνη … κι οι τρεις κολλημένες μαζί : «Χωρίς εμάς σίγουρα θα πεθάνεις!»

«Με εσάς θα μουρλαθώ. Αντίο!»

Μετά η Ομορφιά … αχ η Ομορφιά, καθώς την οδηγούσα προς το παράθυρο της είπα : «Ήσουν ό,τι αγαπούσα περισσότερο στη ζωή αλλά είσαι φονιάς … η Ομορφιά σκοτώνει!»

Πραγματικά δεν είχα σκοπό να την ρίξω. Έτρεξα κάτω αμέσως φτάνοντας ακριβώς στην στιγμή για να την πιάσω «Με έσωσες!» κλαψούρισε. Την άφησα κάτω και είπα : «Δρόμο!»

Πήγα πίσω στον έκτο όροφο, πήγα για τα Λεφτά, αλλά δεν υπήρχαν καθόλου Λεφτά για να πετάξω.

Το μόνο πράγμα που είχε απομείνει στο δωμάτιο ήταν ο Θάνατος και κρυβόταν κάτω απ’ το νεροχύτη.

«Δεν είμαι αληθινός!» είπε κλαίγοντας. «Είμαι απλά μια φήμη που διαδίδεται απ’ τη ζωή …»

Γελώντας τον πέταξα έξω, μαζί το νεροχύτη κι όλα αυτά και ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι το Χιούμορ ήταν το μόνο που είχε απομείνει.

Το μόνο που μπορούσα να κάνω με το Χιούμορ ήταν να πω : «Έξω απ’ το παράθυρο με το παράθυρο!».

Η αμφισβήτηση της αλήθειας

Όντας Ποιητής

εστία ησυχασμού δεν βρίσκεις

Και το μπαούλο της ματαιότητάς μου

το πέταξαν στο πεζοδρόμιο

- ο καθρέφτης έσπασε

Κοιτάζω και βλέπω

έναν παλιωμένο ποιητή

- πόσο γλυκό-θλιμμένο

ερείπιο είναι ο ποιητής

Λέει η καλή καρδιά μου:

«Ανοησίες, όχι, φταίει ο καθρέφτης

που ‘χει σπάσει»

Αν και η αλήθεια δεν είναι πια αφέντης μου

ψέματα για αλήθεια δεν θα πω

Παράτησα για πάντα το μπαούλο

με τα ποιήματά μου

με γύρισα την άλλη μέρα

και είδα έναν Κινέζο

να κλαίει κάτω απ’ τον ήλιο.
   (μετ. Γιάννης Λειβαδάς)

Γραμμένο στα σκαλοπάτια του Πορτορικάνικου Χάρλεμ

  

Υπάρχει μια αλήθεια που βάζει όρια στον άνθρωπο

Μια αλήθεια που τον εμποδίζει να πάει μπροστά

Ο κόσμος αλλάζει

Ο κόσμος το ξ έ ρ ε ι πως αλλάζει

Βαριά είναι η λύπη της μέρας

Οι γέροι έχουν όψη καταδίκης

Οι νέοι παραγνωρίζουν τη μοίρα τους στην όψη αυτή

Αυτό είναι αλήθεια

Μα δεν είναι αλήθεια ολότελα.

Η ζωή έχει νόημα

Και δεν ξέρω το νόημα

Ακόμα κι όταν την ένιωσα δίχως νόημα

Είχα ελπίδα και προσευχήθηκα και ξεστόμισα ένα νόημα

Δεν ήταν όλα ποίηση παιχνιδιάρα

Υπήρχαν χρέη να ξεπληρωθούν

Καλώντας Θεό και Θάνατο

Είχα μια άγρια επιθυμία μαζί τους να τα βάλω

Ο Θάνατος αποδείχτηκε νόημα να μην έχει δίχως τη Ζωή

Ναι ο κόσμος αλλάζει

Ο Θάνατος όμως μένει ίδιος

Τον άνθρωπο παίρνει μακριά απ’ τη Ζωή

Αυτό είν’ το μόνο νόημα που κατέχει

Και συνήθως είναι μια θλιβερή υπόθεση

Τούτος ο Θάνατος

Είχα μια αθωότητα είχα μια σοβαρότητα

Είχα ένα χιούμορ να με γλιτώνει από την αδαή φιλοσοφία

Μπορώ να ψευδίζω τα πιστεύω μου

Μπορώ μπορώ

Γιατί θέλω να ξέρω το νόημα των πάντων

Μα κάθομαι σαν κάτι τσακισμένο

Βογκώντας! Ω, τι ευθύνη

Σου αναθέτω Γκρέγκορυ

Θάνατο και Θεό

Σκληρό σκληρό είναι σκληρό

Έμαθα πως η ζωή δεν ήταν όνειρο

Έμαθα πως η αλήθεια εξαπατούσε

Ο άνθρωπος δεν είναι θεός

Η Ζωή είναι ένας αιώνας

Ο Θάνατος στιγμή μία.

    (μετ. Γιάννης Λειβαδάς)

Κατά τον Δαίμονα εαυτού ή ο δαιμόνιος Jim Morrison

Μια Ελληνική φράση που έγινε γνωστή όταν οι συγγενείς του Jim Morrison την έγραψαν στον τάφο του, κάτω από το όνομα του. Στον τάφο που έφτιαξαν αρκετά χρόνια μετά τον θάνατό του.

Τι σημαίνει άραγε η φράση αυτή; Γιατί την έβαλαν στον τάφο του Jim Morrison;

Θα προσπαθήσω να απαντήσω σ' αυτά τα 2 ερωτήματα, αφενός μεν ερμηνεύοντας την φράσης μέσα από ιστορικά και ετυμολογικά στοιχεία, αφετέρου δε, συνδέοντας την με τον Jim Morrison, μέσα από σελίδες του βίου του και της ποίησης του.

Η φράση "ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ" είναι Αρχαιοελληνική. Στην αρχαία Ελλάδα ο δαίμονας δεν είχε την έννοια που του αποδίδεται στα νεότερα χρόνια, του κακού, του Σατανά. Είχε την έννοια της θεότητας (οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν διάβολο).

Αντιγράφω από το "Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης" του Ιωαν. Σταματάκου

Δαίμων 

-ονος (ὁ, ἡ) [δαίω (Β)]΄ θεός, θεά. –

ΙΙ. ἡ θεότης || μοῖρα, τὸ πεπρωμένον, εἰμαρμένη, τύχη (καλὴ ἤ κακή) || πρὸς δαίμονα=ἐναντίον τοῦ πεπρωμένου || σὺν δαίμονι=μὲ τὴν εὔνοιαν τῶν θεῶν

ΙΙΙ. ὁ δαίμων τινός, τ. ἔ. τὸ προστατεῦον αὐτὸν πνεῦμα || ὁ κλῆρός τινος, ἡ τύχη του. –

ΙV. δαίμονες ὠνομάζοντο καὶ αἱ ψυχαὶ τῶν ἀνθρώπων τοῦ χρυσοῦ αίῶνος, αἵτινες ἀπετέλουν τὸν συνδετικὸν κρίκον μεταξὺ θεῶν καὶ ἀνθρώπων

V. πονηρὸν πνεῦμα, διάβολος (ἐν τῇ Κ.Δ.).

Ἐτυμ.: κατὰ τινας ἐκ ῥ. δα- τοῦ δαίω=μοιράζω, τρόπον τινὰ δαίμων=ὁ διαμοιραστής, πρβλ. 

- Ἄλλοι ἀνάγουσι τὴν λ. εἰς τὴν ῥ. διF- (βλ. Ζεύς, θεῖος).

[ΙΩΑΝ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ - ΛΕΞΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ]

Δηλ. ο δαίμων είναι θεός, η μοίρα, το πεπρωμένο, η τύχη, το πνεύμα που προστατεύει, η ψυχή, η θεότητα που ορίζει και νέμει την μοίρα.

Στον Όμηρο, ο δαίμων, σημαίνει ένα είδος προσωπικής θεότητας, που υπάρχει μέσα στο άτομο και το συνοδεύει από την γέννησή του μέχρι το θάνατο.

Από την Ιλιάδα :

" ἡ δ’ Οὔλυμπόν δε βεϐήκει δώματ’ ἐς αἰγιόχοιο Διὸς μετὰ δαίμονας ἄλλους."

'κι εκείνη στο παλάτι πετάει και πάει του Δία, στον Όλυμπο, με τους θεούς τους άλλους' (μετ. Ν. Καζαντζάκης)

"οὐδ᾽ ἐπιορκήσω πρὸς δαίμονα "

'μπρος στους θεούς εγώ όρκο ψεύτικο δεν παίρνω' (μετ. Ν. Καζαντζάκης)

Στους προσωκρατικούς φιλοσόφους, ο δαίμων απο-θεοποιείται, εξελίσσεται και παίρνει την σημασία της ψυχής, του χαρακτήρα ή της ατομικής μοίρας. Λέγει ο Ηράκλειτος "ήθος ανθρώπω δαίμων",  δηλ. "Δαίμων / Θεός για τον άνθρωπο δεν είναι παρά ο χαρακτήρας του"

Με το "δαιμόνιο" του Σωκράτη, έχουμε το θεϊκό κομμάτι της ψυχής του, ο προστάτης, φύλακας και καθοδηγητής του, η εσωτερική φωνή που εμπιστευόταν και όριζε ως "θεία έμπνευσή" του. Όλοι έχουμε μέσα μας το ιερό δαιμόνιο μας.

Ο Πλάτωνας, στον Κρατύλο, ταυτίζει τον δαίμονα με τον "δαήμονα", τον γνώστη, τον σοφό (από το ρ. δάω = μαθαίνω. Από εκεί βγαίνουν οι λέξεις διδάσκω, διδάσκαλος. Δαήμων = σοφός, αδαής = αυτός που δεν γνωρίζει. Δαήμων => Δαίμων), Και από το δαίμων βγαίνει ο δαιμόνιος => επιτήδειος.

Ο δαίμονας ταυτίζεται και με την μοίρα του ανθρώπου (ευδαιμονία, κακοδαιμονία)

Στις φιλοσοφικές σχολές και ρεύματα της Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής περιόδου (Επικούρειοι, Στωικοί, Κυνικοί) συναντάμε την ευδαιμονία ως κοινό φιλοσοφικό στόχο. Ευδαιμονία δεν σημαίνει ευτυχία, αλλά διαρκή προσωπική προσπάθεια για να είναι σε υγιή και ισορροπημένη κατάσταση ο εσώτερος δαίμων μας. Η φράση «ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ», ήταν διαδεδομένη φιλοσοφική ευχή,  η ανώτατη διάκριση που μπορούσε να απονεμηθεί (μετά θάνατον) σε έναν θνητό.

 "Να ζεις κατά τον δαίμονά σου" σημαίνει να είσαι ο εαυτός σου, και όχι αυτό που θέλουν οι άλλοι να είσαι. Να ζήσεις τη δική σου ζωή και να πράττεις σύμφωνα με αυτό που η συνείδηση σου θεωρεί σωστό, αδιαφορώντας για το τι θα πουν οι άλλοι.(Θ. Λαμπρόπουλος)
Μία στάση ζωής που υιοθέτησαν και επιδοκίμασαν οι Επικούρειοι φιλόσοφοι.

Οι 100 +1 καλύτεροι (μου) δίσκοι ροκ μουσικής

 

Το παιγνίδι με τις λίστες πάντα έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Ποιες είναι οι καλύτερες ταινίες, τα καλύτερα αυτοκίνητα, τα καλύτερα βιβλία, οι καλύτεροι δίσκοι. Τέτοιες λίστες κυκλοφορούν πολλές, σε ειδικά περιοδικά, βιβλία, sites που ασχολούνται με το ανάλογο αντικείμενο. Συνήθης τρόπος σύνταξης τέτοιων λιστών, είναι (συνήθως σε περιοδικά) να προτείνουν διάφοροι, ειδικοί και μη, τα δέκα καλύτερα από το εξεταζόμενο είδος, και με μια ειδική βαθμολογία να καταγράφονται τα καλύτερα 10, 100 κοκ. 
Όταν κάποιος προσπαθεί να φτιάξει μια λίστα με τους καλύτερους δίσκους, όπως κάνω τώρα εδώ εγώ, και αυτή η επιλογή γίνεται μέσα από πάρα πολλούς δίσκους, αντιμετωπίζει ένα μεγάλο πρόβλημα. Ποια είναι τα κριτήρια της όποιας (αριθμητικής) επιλογής; Αν είναι να επιλέξεις τον καλύτερο ή τους 10 καλύτερους (σου) δίσκους, τότε είναι σχετικά εύκολο. Όλοι έχουμε στο μυαλό μας έναν ή δέκα δίσκους που ξεχωρίζουν πολύ περισσότερο από τους υπόλοιπους. Αν όμως θέλεις να επιλέξεις τους 100 καλύτερους (σου), τότε το πράγμα ζορίζει, και ζορίζει αρκετά, βασανιστικά. Τα κριτήρια επιλογής αμβλύνονται, και δεν είναι εύκολο να επιλέξεις κάποιον ανάμεσα σε άλλους που τους θεωρείς εξ ίσου καλούς, και αρχίζεις τις προσθαφαιρέσεις μη γνωρίζοντας μέσα σου γιατί επέλεξες κάποιους και αφαίρεσες άλλους. 

                               

Στην λίστα των 100 καλύτερων μου δίσκων της ροκ μουσικής που ακολουθεί (ανάμεσα σε 6000 περίπου ροκ δίσκους της δισκοθήκης μου),  η επιλογή είναι καθαρά προσωπική, με μοναδικό κριτήριο το συναισθηματικό δέσιμο με αυτούς και την μουσική απόλαυση που συνεχίζουν να μου προσφέρουν. Δεν μπήκαν κριτήρια εμπορικά (πόσο πούλησαν) ή πως θεωρείται ο καθένας από αυτούς στην παγκόσμια ροκ κοινότητα και τι γνώμη έχουν άλλοι (ο μόνος περιορισμός είναι έως 2 δίσκοι  για κάθε μουσικό ή γκρουπ, για πιο μεγάλη αντιπροσώπευση). Απ' έξω έμειναν άλλοι τόσοι περίπου, εξίσου πολύ καλοί δίσκοι. Δεν παρουσιάζονται αξιολογικά αλλά χρονολογικά. Θα μπορούσε να είναι και μία πολύ καλή βασική ροκ δισκοθήκη. 
Τελικά δεν είναι 100 αλλά 101. Αυτός ο ένας  (που δεν ξέρω ποιος είναι) αντιπροσωπεύει αυτούς που έμειναν εκτός λίστας

                         

 01.   Bob Dylan – Highway 61 Revisited  1965 
 02.   The Beatles – Revolver  1966 
 03.   Bob Dylan – Blonde on blonde  1966
 04.   Donovan – Sunshine Superman  1966 
 05.   The Byrds – Fifth Dimension  1966
 06.   The Beatles – Stg. Peppers Lonely Hearts Club Band  1967
 07.   Country Joe and the Fish – Electric music for the mind and body  1967
 08.   The Doors – The Doors  1967
 09.   Country Joe and the Fish – I-feel-like-I’m-fixing-to-die  1967
 10.   Jefferson Airplane – Surrealistic Pillow  1967
 11.   Cream – Disraeli Gears  1967
 12.   Jimi Hendrix – Are you experienced 1967
 13.   The Velvet Underground – The Velvet Underground and Nico  1967
 14.   Eric Burdon and the Animals – Winds of change  1967
 15.   Love – Forever changes  1967
 16.   Tim Buckley – Goodbye and Hello  1967 
 17.   Jefferson Airplane – After bathing at Baxter’s  1967
 18.   Big Brother and the Holding Company – Cheap Thrills  1968
 19.   The United States of America – The United States of America  1968
 20.   Van Morrison – Astral weeks  1968
 21.   Quicksilver Messenger Service – Quicksilver Messenger Service  1968
 22.   The Incredible String Band – Wee Tam and the Big Huge  1968
 23.   Blind Faith – Blind Faith  1969
 24.   Crosby, Stills and Nash – Crosby, Stills and Nash  1969
 25.   The Moody Blues – To our children, children, children  1969
 26.   Frank Zappa – Hot Rats  1969
 27.   Crosby, Stills, Nash and Young – Déjà vu  1970
 28.   The Grateful dead – American Beauty  1970
 29.   The Doors – Morrison Hotel  1970
 30.   Traffic – John Barleycorn must die  1970
 31.   Out of Focus – Wake up!  1970
 32.   Van Der Graaf Generator – H to He, Who Am the Only One  1970
 33.   The Allman Brothers Band – Live at Fillmore East  1971
 34.   The Who – Who’s next  1971
 35.   Deep Purple – Machine Head  1971
 36.   King Crimson – Islands  1971
 37.   Led Zeppelin – IV  1971                                          
 38.   Jethro Tull – Aqualung  1971
 39.   Rod Stewart – Every picture tells a story  1971
 40.   The Rolling Stones – Sticky fingers  1971
 41.   John Lennon – Imagine  1971
 42.   Out of Focus – Out of Focus  1971
 43.   Spirogyra – St. Radigunds  1971
 44.   The Rolling Stones – Exile on main street  1972
 45.   Wishbone Ash – Argus  1972
 46.   Yes – Close to the edge  1972
 47.   Neil Young – Harvest  1972
 48.   Lou Reed – Transformer  1972
 49.   David Bowie – The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars  1972
 50.   Amon Düül II – Wolf City 1972
 51.   The Allman Brothers Band – Brothers and Sisters 1973
 52.   Mike Oldfield – Tubular bells  1973
 53.   Pink Floyd – Dark side of the moon  1973
 54.   Lynyrd Skynyrd – Pronounced Leh-nerd Skin-nerd  1973
 55.   John Cale – Paris 1919  1973
 56.   Genesis – Selling England by the Pound  1973
 57.   Cockney Rebel – Psychomodo  1974
 58.   Lynyrd Skynyrd – Second helping  1974
 59.   Camel – Mirage  1974
 60.   Led Zeppelin – Physical Graffiti  1975
 61.   Richie Blackmore’s Rainbow – Richie Blackmore’s Rainbow  1975
 62.   Pink Floyd – Wish you were here  1975
 63.   Patti Smith – Horses  1975
 64.   Jethro Tull – Songs from the wood  1977
 65.   Stranglers – Rattus Norvegicus  1977
 66.   Sex Pistols – Never mind the bollocks, here is the Sex Pistols  1977
 67.   Television – Marquee moon  1977
 68.   Dire Straits – Dire Straits  1978
 69.   Magazine – Real life  1978
 70.   Patti Smith – Easter  1978
 71.   The Clash – London calling  1979
 72.   Neil Young – Rust never sleeps  1979
 73.   Dire Straits – Communique  1979
 74.   Joy Division - Unknown Pleasures
 75.   Joy Division – Closer  1980
 76.   Eyeless in Gaza – Photographs as memories  1981
 77.   Simple Minds – Sons and fascination/Sister feelings call 1981
 78.   Echo and the Bunnymen – Heaven up here  1981
 79.   Tuxedomoon – Desire  1981
 80.   The Cure – Pornography  1982
 81.   Eyeless in Gaza – Drumming the Beating Heart  1982
 82.   The Wipers – Over the edge  1983
 83.   True west  - Drifters  1984
 84.   The Gun Club – The Las Vegas Story  1984
 85.   The Smiths – Queen is dead  1986
 86.   U2 – Joshua tree  1987
 87.   Thin White Rope - Moonhead  1987
 88.   Εν Πλω – Εν Πλω  1989
 89.   Τρύπες - Εννιά Πληρωμένα Τραγούδια  1993
 90.   Kyuss - Welcome to the Sky Valley  1994
 91.   Διάφανα Κρίνα - Έγινε η Απώλεια Συνήθειά μας  1996
 92.   16 Horsepower – Sackloth ‘n’ ashes  1996
 93.   Yo La Tengo - I Can Hear The Heart Beating As One  1997
 94.   Nick Cave – The Boatman’s call  1997
 95    Radiohead – OK Computer  1997
 96.   Tindersticks - Curtains  1997
 97.   Θανάσης Παπακωνσταντίνου - Βραχνός Προφήτης  2000
 98.   Queens Of The Stone Age - Songs For The Deaf  2002

 99.   A Perfect Circle - Thirteenth Step  2003

100.  Mark Lanegan - Blues Funeral  2012

101.  Mad Season - Above  2013
 

Ludwig Van Beethoven - Κουαρτέτο εγχόρδων Νο. 14 in C# minor Op. 131

Ο τωρινός χρόνος κι ο περασμένος χρόνος

Είναι ίσως και οι δύο παρόντες στο μελλούμενο χρόνο,

Κι ο μελλούμενος χρόνος περιέχεται στον περασμένο χρόνο.

Άν όλος ο χρόνος είναι αιώνια παρών

Όλος ο χρόνος δεν μπορεί να εξαγοραστεί.

                                                    Τέσσερα κουαρτέτα, T. S Eliot

                                                                                                                             

Ο T. S. Eliot έγραψε το καλύτερο του ποίημα, τα τέσσερα κουαρτέτα, εμπνευσμένος από τα τελευταία κουαρτέτα εγχόρδων του Ludvig Van Beethoven. "Έχω το A minor κουαρτέτο στο γραμμόφωνο" έγραψε το 1931 στον φίλο του ποιητή Stephen Spender, "θα ήθελα πολύ να αποτυπώσω κάτι από αυτά σε στίχους πριν πεθάνω"

Ανάμεσα στα διάφορα είδη μουσικών έργων της κλασσικής μουσικής, όπως είναι οι συμφωνίες, τα κοντσέρτα, οι σονάτες κλπ, ιδιαίτερη θέση κατέχουν τα κουαρτέτα εγχόρδων. Τα κουαρτέτα εγχόρδων, έργα βαθιά συναισθηματικά, είναι βασικά μουσική δωματίου, και εκτελούνται από 2 βιολιά, μία βιόλα και ένα τσέλο. Με αυτό το είδος ασχολήθηκαν σχεδόν όλοι οι μεγάλοι μουσουργοί, σε μικρή ή μεγαλύτερη έκταση, και παρουσίασαν με αυτά μερικά από τα καλύτερα τους έργα.

Από όλα τα έργα που έγραψε ο Ludwig Van Beethoven, ο Τιτάνας αυτός της μουσικής, τα πιο "εσωτερικά", πλημμυρισμένα από όλα τα συναισθήματα ενός ανθρώπου με τόσο έντονη
και ταραχώδη ζωή, είναι τα 16 κουαρτέτα εγχόρδων. Τα έργα αυτά θεωρούνται τα καλύτερα κουαρτέτα εγχόρδων που έχουν γραφτεί, ιδιαίτερα τα τελευταία 5 που γράφτηκαν τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Έργα που ξεπερνούν, οτιδήποτε αυτός ή άλλος μουσικός είχε ή έχει ποτέ συνθέσει. Ακούγοντας αυτές τις νότες, καταδυόμαστε βαθιά μέσα στην ψυχή, αυτού του δύσκολου και οξύθυμου άνδρα, που είναι τώρα εντελώς κουφός. Απογυμνώνεται, εκθέτοντας τα συναισθήματα του σε μας, με τέτοιο τρόπο που οι λέξεις δεν μπορούν ποτέ να εκφράσουν.

Από αυτά τα εξαίσια έργα, αυτό που ο ίδιος θεωρούσε το καλύτερο, είναι το Νο.14 κουαρτέτο in C# minor Op. 131 . Αυτό, που όταν το άκουσε ο μεγάλος Franz Schubert αναφώνησε "Μετά από αυτό, τι μένει σ' εμάς να γράψουμε πλέον".  Επίσης ο Schubert όταν αισθανόταν να έρχεται το τέλος του, εξέφρασε την τελευταία του μουσική επιθυμία, να ακούσει αυτό το κουαρτέτο. Η επιθυμία του αυτή εκπληρώθηκε από τον φίλο του βιολονίστα Karl Holz, ο οποίος μάλιστα δήλωσε "ο Βασιλεύς της αρμονίας έστειλε στον Βασιλέα του τραγουδιού μια φιλική προσφορά για την διέλευση".

Παρομοίως ο Robert Schumann το χαρακτήρισε ως "μεγαλείο που δεν μπορούν να εκφράσουν τα λόγια" και "στο απώτατο όριο όσων έχουν μέχρι σήμερα επιτευχθεί από την ανθρώπινη τέχνη και φαντασία"

Το έργο γράφτηκε από το 1825 μέχρι το καλοκαίρι του 1826, και ήταν το προτελευταίο έργο που έγραψε ο Beethoven (πέθανε το 1827). Αποτελείται από 7 μέρη, τα οποία παίζονται χωρίς διακοπή.

Τα μέρη είναι:

1. Adagio ma non troppo e molto espressivo

2. Allegro molto vivace

3. Allegro moderato – Adagio

4. Andante ma non troppo e molto cantabile – Più mosso – Andante moderato e          lusinghiero – Adagio – Allegretto – Adagio, ma non troppo e semplice –           Allegretto

5. Presto

6. Adagio quasi un poco andante

7. Allegro

      Χειρόγραφο του έργου

Το κουαρτέτο Op. 131 είναι ένας χρονικός περίγυρος της ανθρώπινης ψυχής, που με αφετηρία την βαθιά μελαγχολία φθάνει τον υψηλό στοχασμό, για να καταλήξει ο αιώνιος Beethoven στο αισιόδοξο σάλπισμα της νίκης. Ακολουθεί ανοδική πορεία και εξυμνεί την επάνοδο στη ζωή, στο μυστήριο της νέας γέννησης.

Το πρώτο μέρος έχει την πιστότερη μελαγχολική έκφραση απ' όσες κατόρθωσε να ζωγραφίσει η μουσική. Όπως δήλωσε ο Richard Wagner "αποκαλύπτει τα πιο μελαγχολικά αισθήματα που μπορεί να εκφράσει η μουσική".

Και ενώ σβήνει αργά το μελαγχολικό πρώτο μέρος, αναπηδά το Αλλέγκρο, το δεύτερο μέρος, σαν την ζωή που βγαίνει από το σκοτάδι. Φαίνεται το χαμόγελο μιας αναστάσιμης αισιοδοξίας.

Το τρίτο μέρος είναι μια σύντομη απλή αλλαγή της εικόνας για να  φθάσουμε στο εκπληκτικό τέταρτο μέρος, ένα Αντάντε, του οποίου η φαινομενική μονοτονία παρουσιάζει απίστευτες χρωματικές και συναισθηματικές παραλλαγές, και που φθάνει στο τέλος σε μια βαθύτατη πνευματικότητα. Ο Beethoven εξιστορεί την δική του ευτυχία, την γαλήνη της ψυχής του.

Το πέμπτο μέρος είναι γεμάτο ρυθμό, με μια συγκρατημένη διάθεση στην αρχή, που προχωρά σε μια φρενήρη κατάληξη.

Στο έκτο μέρος ο συνθέτης περνά από μια βαθιά αυτοσυγκέντρωση και μετά φθάνουμε στο

εκπληκτικό έβδομο και τελευταίο μέρος, που είναι ένας καλπασμός με πολλά μαζί αισθήματα, με κυρίαρχο εκείνο της θριαμβικής νίκης, ένας πανηγυρικός ύμνος στη Ζωή. Ο Wagner είχε πει για το τελευταίο μέρος πως είναι ο χορός του σύμπαντος, όπου παραβγαίνουν  στο φρενήρη δρόμο τους η άγρια ηδονή, η ερωτική έκσταση, το οδυνηρό παράπονο, η υπέρτατη χαρά, η ηδυπάθεια και ο πόνος.

Το κουαρτέτο εγχόρδων Νο. 14 Op. 131 είναι ένα από τα μέγιστα - ή και το μέγιστο- έργο του Beethoven και μια από τις κορυφές στην ιστορία του πνεύματος.

Πηγές

Edmond Vermeil - Beethoven
http://tosympantistexnis.blogspot.gr/