Σκιές σε κίνηση

 

Αρθούρος Ρεμπώ

 

 

Εκεί όπου ο Μπόμπ Ντύλαν συναντά τον Τζιμ Μόρισον, την Πάττυ Σμιθ και τον Τομ Βερλέιν, τον Κερτ Κομπέιν και τον Τζέιμς Ντην, τον Χένρι Μίλερ και τον Καμύ, τον Τζακ Κέρουακ και τον Γκρέγκορυ Κόρσο,  και τόσους άλλους.

 
"Άλλοτε, αν θυμάμαι καλά, η ζωή μου ήταν μια γιορτή όπου άνθιζαν όλα τα αισθήματα και έρεε κάθε λογής οίνος.
Μια βραδιά κάθισα στα γόνατα μου την Ομορφιά. Και την βρήκα φαρμάκι. Και την καταράστηκα.
Ξεσηκώθηκα ενάντια στην εξουσία.
Πήρα τους δρόμους. Αχ, μάγισσες, δυστυχία, μίσος, σ´ εσάς εμπιστεύθηκα το θησαυρό μου!"
……
"Την ξαναβρήκα!
Ποιά; την αιωνιότητα.
Είναι η θάλασσα που σμίγει
Με τον ήλιο.
Ψυχή μου εσυ αθάνατη,
Στον όρκο σου δοσμένη
Κι ας είναι η νύχτα αβάσταχτη
Κι η μέρα κολασμένη."
(Μια εποχή στην κόλαση)

"Είναι ο έρωτας, του μέτρου η τελειότητα και η επανεφεύρεση, του θαύματος και του απρόβλεπτου η λογική, και η αιωνιότητα: μηχανή λατρεμένη με ιδιότητες πεπρωμένου. Όλοι μας νιώσαμε το δέος εκείνο που μας δίνεται, κι εμείς να του δινόμαστε: α! ηδονή να σφύζουμε από υγεία, να ορμάμε όλο χαρίσματα πηγαία, με τη στοργή του εγωισμού και τη μανία μας για κείνο, εκείνο που θα μας λατρεύει όσο θα ζει εσαεί…. "(Εκλάμψεις)

"Κι έτσι, από τότε κολυμπώ και φεύγω μες στο Ποίημα
Της Θάλασσας, που πότισε το γάλα του αστεριού,
Ρουφώ το πράσινο γλαυκό, κι εκστατικά στο κύμα
Χλομός βουλιάζει ο ρεμβασμός πνιγμένου κουφαριού.
Εκεί, τονίζοντας το μπλε, ρυθμοί και παραζάλη,
Σιγά μες στην ολόχρυση της μέρας ξαστεριά,
Πιο δυνατά κι απ' το πιοτό, τη λύρα τη μεγάλη, 
Κάνουν να βράζει του έρωτα η πίκρα κι η φωτιά!"
(Μεθυσμένο καράβι)

Στο πικάπ γυρίζουν τα  Άλογα της Πάττυ Σμίθ.

Αποσυσκευάζω την βιβλιοθήκη μου - Walter Benjamin

 

 

"Θεωρείται πως απ' όλους τους τρόπους να προμηθευτείς βιβλία, ο ενδοξότερος είναι να τα γράψεις"

"Για τον συλλέκτη ο προσφυέστερος από όλους τους συνήθεις τρόπους απόκτησης είναι ο δανεισμός που συνδυάζεται με τη μη επιστροφή"
"...η ιδιοτυπία του συλλέκτη συνίσταται στο γεγονός ότι δεν διαβάζει βιβλία; Μα αυτό είναι προφανές!"
"Οι συλλέκτες είναι άνθρωποι προικισμένοι με το ένστικτο της τακτικής. Η εμπειρία τους έχει διδάξει πως όταν κυριεύουν μια ξένη πόλη, ενδέχεται και το μικρότερο παλαιοπωλείο να είναι ισότιμο με οχυρό, το πιο απόμακρο χαρτοπωλείο ισάξιο με μια στρατηγική θέση. Πόσες πόλεις δεν μου αποκαλύφθηκαν κατά τις επελάσεις μου, που αποσκοπούσαν στην κατάκτηση ορισμένων βιβλίων!"
Σκέψεις του Benjamin για τους συλλέκτες.

Η Αποφασιστική Στιγμή του Ανρί Καρτιέ-Μπρεσόν

 

 

Ένα εξαιρετικό δοκίμιο για την φωτογραφία, από τον μεγαλύτερο φωτογράφο του 20ου αιώνα, τον Μπρεσόν. Κάποιες σκέψεις του που πλημμυρίζουν αυτό το μικρό βιβλίο.
"Δεν υπάρχει τίποτα σ’ αυτόν τον κόσμο που να μην εμπεριέχει μια αποφασιστική στιγμή"
"Περπατούσα όλη την ημέρα, με τεταμένη προσοχή, αναζητώντας να τραβήξω, να συλλάβω φωτογραφίες επ’ αυτοφώρω. Βασική μου επιθυμία ήταν να πιάσω σε μία μόνο εικόνα την ουσία κάποιας σκηνής που αναδυόταν"
"Από όλα τα εκφραστικά μέσα, η φωτογραφία είναι το μόνο που παγιώνει μια συγκεκριμένη στιγμή. Παίζουμε με πράγματα που εξαφανίζονται και που, μετά την εξαφάνισή τους, είναι αδύνατον να τα επαναφέρουμε στη ζωή"
"Τι πιο φευγαλέο από μια έκφραση προσώπου; Η πρώτη εντύπωση πού δίνει αυτό το πρόσωπο είναι συνήθως και η σωστή, και όσο εμπλουτίζεται με τη συναναστροφή, τόσο δυσκολότερα μπορούμε να εκφράσουμε τη βαθύτερη του φύση, ακριβώς λόγω της οικειότητας που αποκτούμε"
"Για μένα, το χρώμα είναι ένα πολύ σημαντικό μέσο πληροφοριών, αλλά παραμένει ιδιαίτερα περιορισμένο ως προς την αναπαραγωγή, που είναι χημική και όχι υπερβατική, διαισθητική, όπως συμβαίνει στη ζωγραφική. Σε αντίθεση με το ασπρόμαυρο, που διαθέτει την πλέον σύνθετη γκάμα, το έγχρωμο προσφέρει μια γκάμα εντελώς αποσπασματική"
"Η φωτογραφία είναι για μένα η αυθόρμητη παρόρμηση μιας αέναης οπτικής εγρήγορσης που συλλαμβάνει τη στιγμή και την αιωνιότητα της"
Δίπλα στο βιβλίο μια δικιά μου φωτογραφία δρόμου, με την αποφασιστική στιγμή. Και τι στιγμή! Αλλίευση σκηνών στους δρόμους του Εδιμβούργου. Μου λέει η κόρη μου δίπλα, "είδες τι σου έκανε;" και της λέω "όχι μόνο το είδα, αλλά το κατέγραψα για πάντα"

"Αυτοί που έχουν χαθεί" του Samuel Beckett

 

"Είναι τόσο αληθές ώστε όταν στον κύλινδρο αυτό το λίγο που είναι πιθανό παύει να είναι απλώς δεν είναι πλέον έτσι και στο ελάχιστο μείον ολόκληρο το τίποτα εάν αυτή η ιδέα ευσταθεί. Τότε τα μάτια αρχίζουν ξαφνικά να αναζητούν πάλι πεθαμένα από την πείνα όπως την αδιανόητη πρώτη μέρα ώσπου χωρίς λόγο προφανή το ίδιο ξαφνικά σταματούν ή πέφτουν τα κεφάλια. Είναι σαν ένας μεγάλος σωρός άμμου προστατευμένος από τον άνεμο μειωμένος κατά τρεις κόκκους κάθε δεύτερο χρόνο και κάθε επόμενο αυξημένος κατά δύο εάν αυτή η ιδέα ευσταθεί".

 

Διαβάζω και λεω, δεν μπορεί, αυτός είναι Beckett. Κοιτάω το εξώφυλλο, όντως είναι Beckett. Δεν λαθεύει με τίποτα ο κερατάς. Άξιος μαθητής του Αγίου Τζέιμς του Δουβλίνου. Που θα μου πας, θα σε αποκρυπτογραφήσω.

Το Κουτσό του Julio Cortazar

 

 

Άρχισα την μελέτη μου πάνω στο Κουτσό του Κορτάσαρ πριν λίγες μέρες. Με κοιτούσε, για χρόνια στριμωγμένος στη βιβλιοθήκη, ο Χούλιο με το τσιγάρο στο στόμα, στην έκδοση του Εξάντα σε μετάφραση του Κουντούρη (ναι ξέρω για την νέα και εξαιρετική μετάφραση του Κυριακίδη, αλλά έχω Κουντούρη).
Άρχισα να το διαβάζω με τον κανονικό, γραμμικό και λογικό τρόπο, αλλά μετά από 6 κεφάλαια είπα ότι δεν μπορεί να είναι μόνο μία ερωτική παριζιάνικη ιστορία.  Έτσι το άρχισα πάλι με τον άλλο τρόπο, τον τεθλασμένο που, κλείνοντας μας το μάτι, προτείνει ο συγγραφέας, και άρχισα τα ζιγκ-ζαγκ και μπήκαν όλα στη θέση τους. Ναι, αυτό είναι Κορτάσαρ.
Ποταμός δύσβατος και δύστροπος ο ποιητής το διαβάζω κουτσαίνοντας τρεκλίζοντας διαστρέμματα και φυσικοθεραπείες πέφτω και σηκώνομαι εγκεφαλικές θλάσεις. Κουτσό είναι αυτό. Όσοι έχετε παίξει το ξέρετε. 

Μολύβι υπογραμμίσεις σημειώσεις Τζαζ στα ακουστικά ο Κορτάσαρ παίζει μαζί μου με χιούμορ και εγώ μαζί του με βάζει στην Λέσχη του Φιδιού πίνουμε φιλοσοφούμε με τον Ολιβέιρα ερωτοτροπούμε με την Μάγα ακούμε τζαζ βινύλια και ξαφνικά ο Κορτάσαρ-Μορελί αρχίζει να αυτοσχεδιάζει με ένα άγριο στρυφνό φιλοσοφικό σόλο και στα ακουστικά μου ο Bird ιερουργεί την νύχτα αλητεύουμε στα στενά του Παρισιού και στα αυτιά μου ηχεί ο Thelonius ξαπλώνουμε στο κρεβάτι με την Μάγα και η βελόνα κολλάει σ' ένα ερωτικό σόλο του μειλίχιου Chet ο Κορτάσαρ με χτυπάει με πάθος σαν χταπόδι στο πάτωμα σηκώνομαι ζαλισμένος πάω μπρος πίσω κάμποσες φορές και συνεχίζω αλλάζουν σελίδες και ήχοι μαύρο ρούμι έρωτας τέχνη λόγος γραφή ανάβαση απ' τη γη προς τον ουρανό ξεχειλίζει η ζωή.
Υπέροχο! 

“Τα τελευταία χρόνια, οι δίσκοι που έχω ακούσει είναι περισσότεροι από τα βιβλία που έχω διαβάσει. Πολύ συχνά, ενόσω διαβάζω ένα βιβλίο, ακόμη κι ένα βιβλίο που μπορεί να μ’ ενδιαφέρει πολύ, θέλω να τελειώσω το κεφάλαιο που διαβάζω για να βάλω έναν δίσκο να παίζει. Είμαι ένας αποτυχημένος μουσικός. Ήδη από τα παιδικά μου χρόνια, η μουσική ήταν για μένα κάτι το σχεδόν ιερό. Μία ακόμη όψη της γενικευμένης ανοησίας της οικογένειας ήταν ότι οι άνθρωποι άκουγαν μουσική σαν ν’ άκουγαν έναν ευχάριστο βόμβο και τα σχόλια που έκαναν ήταν όλα τους θλιβερά κοινότοπα· αργότερα, όταν διάβασα τη φράση του Ερίκ Σατί σε σχέση με αυτό που αποκαλούσε μουσική τύφλωσης, κατάλαβα ότι η οικογένειά μου άκουγε μουσική σαν κάποιος που έχει τοποθετήσει κάπου ένα έπιπλο και το κοιτάζει, χωρίς καν να το αντιλαμβάνεται! Παρόλα αυτά, ξεκίνησα από πολύ νωρίς να παίζω πιάνο, να αγοράζω δίσκους και έμαθα ουκ ολίγα πράγματα γύρω από τη μουσική, την κλασική μουσική, τη μεσαιωνική μουσική, όπως επίσης και για τη σύγχρονη μουσική. Να μην ξεχνάμε την εθνική μας μουσική, το τάνγκο, που όπως μπορείτε να φανταστείτε, το αγαπώ πολύ.”  Julio Cortazar  (απόσπασμα από συνέντευξη του Julio Cortázar που δόθηκε στα γαλλικά στον François Hébert)  

Αγαπημένο Βρωμοδουβλίνο του Άρη Μαραγκόπουλου

 

Dear Dirty Dublin είχε αποκαλέσει το Δουβλίνο ο James Joyce, την γενέτειρα και αγαπημένη του πόλη, παρόλο που εκεί έζησε τα λιγότερα από τα χρόνια της ζωής του όντας αυτοεξόριστος, ασπαζόμενος το Non Serviam, και η οποία πόλη πρωταγωνιστεί στο Μυθιστόρημα, τον Οδυσσέα.
Ο Μπλουμ και ο Στήβεν, το Δουβλίνο και οι κάτοικοι του πρωταγωνιστούν και στο βιβλίο του Μαραγκόπουλου, σ' αυτή την ιδιαίτερα καλαίσθητη και εμπλουτισμένη επανέκδοση.  
Το βιβλίο χωρίζεται στα 18 κεφάλαια του Οδυσσέα, με μια σύντομη περίληψη της πλοκής στην αρχή του κάθε κεφαλαίου, με πολλές εικόνες από φωτογραφίες, πίνακες, αφίσες, εφημερίδες της εποχής με επεξηγήσεις για κάθε μία και διανθίζονται με πολλά χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τον Οδυσσέα σε πολύ ωραία μετάφραση του ίδιου του  Μαραγκόπουλου. 
Για τους φανατικούς Τζοϊσικούς αλλά και όσους έχουν διαβάσει τον Οδυσσέα, το Αγαπημένο Βρωμοδουβλίνο είναι ένα απαραίτητο συμπλήρωμα, ένα πανέμορφο Λέυκωμα. Για όσους θέλουν αλλά φοβούνται να διαβάσουν τον Οδυσσέα, το βιβλίο αυτό είναι μια πολύ ωραία εισαγωγή στον Τζοϊσικό λαβύρινθο και ίσως ένα πρώτο σκαλοπάτι προς το αναγνωστικό Έβερεστ

Denis Johnson - Η Γενναιοδωρία της Γοργόνας

 

Είναι μια συλλογή πέντε υπέροχων διηγημάτων, που με το τέλος του καθενός νομίζεις ότι διάβασες ένα μυθιστόρημα. Μια βουτιά στα πιο σκοτεινά και πιο άγρια βάθη της αμερικάνικης ζωής, όπως σημειώνει και ο Φίλιπ Ροθ. Λούμπεν χαρακτήρες, αλκοολικοί και παρανοϊκοί, ξεπεσμένοι και ταλαντούχοι λογοτέχνες, με τους έρωτές τους, την καθημερινότητα τους και την σκοτεινή πορεία προς τον θάνατο. Προσωπικά βιώματα του συγγραφέα. Ωραίοι διάλογοι, υπαρξιακές αναζητήσεις, συνομιλίες με τον διάβολο, εξαρτήσεις, φθορά, φιλία, συντροφικότητα. Και μια υπέροχη συνωμοσιολογική αναζήτηση του θανάτου του Έλβις Πρίσλεϊ (If you like Elvis like me)

George Saunders - Μέρα απελευθέρωσης

 

 

Το Μέρα απελευθέρωσης του George Saunders είναι το δεύτερο που διάβασα μετά το Λήθη και Λίνκολν. Ε λοιπόν, ο Saundres είναι μάστορας του διηγήματος. Εννέα υπέροχα διηγήματα που κινούνται μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας, με λίγο έως και αρκετό χιούμορ κάποιες φορές, με ειρωνεία. Η οικογένεια, η εργασία, ο έρωτας, το αμερικάνικο όνειρο, η εξουσία και άλλα πολλά είναι τα θέματα που διαπραγματεύεται ο Saunders. 
Ένα απόσπασμα από ένα από τα καλύτερα διηγήματα, το "Γράμμα αγάπης" που στέλνει ο παππούς στον εγγονό του, ο οποίος προσπαθεί να βοηθήσει μια φίλη του που έχει τρεχάματα με την εξουσία. "Νιώθω ότι σε απογοητεύω. Θέλω απλώς να σου πω ότι η ιστορία, όταν έρχεται, ίσως δεν μοιάζει όπως την περιμένεις, βασισμένος στο διάβασμα βιβλίων ιστορίας. Τα πράγματα στα βιβλία αυτά είναι πάντα πολύ καθαρά. Ξέρεις ακριβώς τι έχει κάνει κάποιος. Η γιαγιά σου κι εγώ (και πολλοί άλλοι) θα οφείλαμε να είμαστε πιο ακραίοι απ' ότι ήμασταν, στην διάρκεια εκείνης της κρίσιμης περιόδου, να είχαμε κάνει αυτό που θα έπρεπε να κάνουμε. Η ζωή μας δεν μας είχε ετοιμάσει για να προβούμε σε ακρότητες, για να κινητοποιηθούμε, ή για να είμαστε τόσο συγκεντρωμένοι και ενεργοί όσο μπορώ να δω, αναδρομικά, ότι θα έπρεπε να είμαστε. Δεν ήμασταν έτοιμοι να παρατήσουμε κάτι προκειμένου να υπερασπιστούμε  ένα σύστημα που ήταν, για μας, όπως το οξυγόνο: το χρησιμοποιείς ακατάπαυστα, δεν το προσέχεις ποτέ. Είχαμε καλομάθει, αυτό προσπαθώ να πω". 
Υπέροχο βιβλίο. 

𝐒𝐩𝐢𝐧 𝐭𝐡𝐞 𝐛𝐨𝐨𝐤 | Εκεί που η μουσική συναντά τον λόγο

Κάποιες ιστορίες δεν γράφτηκαν μόνο σε χαρτί αλλά και σε βινύλιο

Ένας δίσκος που σημάδεψε την εποχή του. Ένα βιβλίο που άλλαξε τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Εδώ, οι νότες συναντούν τις σελίδες. Δύο τέχνες. Μια κοινή αγωνία. Ένας δίσκος. Ένα βιβλίο. Όχι επειδή μοιάζουν. Αλλά επειδή μιλάνε για το ίδιο πράγμα. Για την υπαρξιακή και αισθητική τους αντιστοιχία. Την κοινή αγωνία, το ύφος, την εποχή. Την κοινωνία γύρω τους. Βάλτε τον δίσκο στο πικάπ. Ανοίξτε το βιβλίο. 

1. The Velvet Underground & Nico & William S. Burroughs – Γυμνό Γεύμα

 

 

Υπάρχουν έργα που δεν θέλουν να σε κάνουν να νιώσεις άνετα. Θέλουν να σε ταράξουν, να σ' ενοχλήσουν. Το The Velvet Underground & Nico δεν προσπαθεί να είναι όμορφο. Δεν προσπαθεί να είναι ευχάριστο. Μιλάει για το σώμα, τα ναρκωτικά, την επιθυμία και την αποξένωση χωρίς ωραιοποίηση. Δεν εξηγεί. Δεν σχολιάζει. Καταγράφει. Ο ήχος είναι επαναληπτικός, ψυχρός, σχεδόν μηχανικός, σαν τις ζωές που περιγράφει. Το ίδιο ακριβώς κάνει και το Γυμνό Γεύμα. Ένα βιβλίο που δεν διαβάζεται εύκολα, Ένα κείμενο αποσπασματικό, χαοτικό, συχνά βίαιο. Δεν αφηγείται μια ιστορία. Εκθέτει εμπειρίες. Ο Burroughs δεν έγραψε απλώς ένα βιβλίο· δημιούργησε μια νέα γλώσσα, ακριβώς όπως ο Lou Reed και ο John Cale δημιούργησαν έναν νέο ήχο που «πάντρευε» το θόρυβο με τη μελωδία.

Δεν είναι έργα για όλους. Και δεν θέλουν να γίνουν. Δεν ζητούν να τα αγαπήσεις. Ζητούν να τα αντέξεις. Και αν τα αντέξεις, σου δείχνουν έναν κόσμο που συνήθως μένει κρυμμένος. Όχι για να τον δικαιολογήσεις. Αλλά για να τον αναγνωρίσεις. Και στα δύο η τέχνη δεν παρηγορεί. Δεν εξαγνίζει. Δεν προσφέρει λύτρωση. Προσφέρει αλήθεια.  Και αυτή η αλήθεια είναι άβολη. Μιλούν για το περιθώριο όπως είναι: δύσκολο, επαναληπτικό, συχνά αδιέξοδο. Χωρίς μεταφορές. Χωρίς φίλτρα.

Η μουσική των Velvet Underground είναι το ηχητικό ισοδύναμο του να διαβάζεις Burroughs σε ένα σκοτεινό δωμάτιο με μια λάμπα που τρεμοπαίζει. 

 

2. John Coltrane – A Love Supreme & Hermann Hesse – Σιντάρτα

 

Υπάρχουν έργα που δεν κοιτάζουν τον κόσμο. Κοιτάζουν προς τα μέσα.

Το A Love Supreme του John Coltrane δεν είναι απλώς ένας τζαζ δίσκος. Ο Coltrane δεν παίζει απλώς μουσική· ακούει, επιμένει, επιστρέφει. Οι κραυγές του σαξοφώνου, οι πολυρρυθμίες και οι διαφωνίες δεν είναι θόρυβος· είναι η ενσωμάτωση όλης της ανθρώπινης εμπειρίας σε μια ενιαία προσευχή. Είναι εξομολόγηση. Πνευματική αφύπνιση. Ευγνωμοσύνη. Ευχαριστία προς το θείο. Το άλμπουμ είναι δομημένο σαν τελετουργία: Αναγνώριση. Απόφαση. Δοκιμασία. Ευχαριστία.

Το Σιντάρτα του Hermann Hesse δεν είναι θρησκευτικό κείμενο. Ο Σιντάρτα δεν αναζητά τη φώτιση μέσα από δόγματα ή δασκάλους. Ακολουθεί την άσκηση, την απόλαυση, την απώλεια, την απογοήτευση, μέχρι να καταλάβει ότι η σοφία δεν μεταδίδεται, αλλά βιώνεται.           

Και τα δύο συναντιούνται στο ίδιο υπαρξιακό σημείο: στην ανάγκη του ανθρώπου να κατανοήσει τον εαυτό του όχι μέσω γνώσης, αλλά μέσω εμπειρίας. Η συγγένεια τους βρίσκεται στην ταπεινότητά τους. Ούτε ο Έσσε ούτε ο Coltrane υπόσχονται λύτρωση. Και τα δύο έργα είναι πνευματικές οδύσσειες. Όπως ο Coltrane χρησιμοποιεί το σαξόφωνο για να φτάσει στο Θείο, ο Έσσε χρησιμοποιεί τον Σιντάρτα για να περιγράψει την αναζήτηση της φώτισης. Είναι η απόλυτη προσευχή, δοσμένη μέσα από την τέχνη. 

Δεν είναι έργα αναζήτησης. Είναι έργα επίγνωσης. Δεν αποτελούν απλώς τέχνη, αλλά πνευματικές καταθέσεις.

Ο Έσσε γράφει ότι ο Σιντάρτα έμαθε να "ακούει" το ποτάμι. Ο Coltrane έμαθε να "ακούει" το Σύμπαν. Και οι δύο κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα: Η Αγάπη είναι το μοναδικό νόημα.

Ένα playlist για τον Hermann Hesse, κομμάτια που κουβαλάνε τον ίδιο τρόπο σκέψης, τον ίδιο ρυθμό ανάσας. Σαν να γράφτηκαν με το ίδιο χέρι, απλώς σε άλλο μέσο.

(εσωτερική πορεία – πνευματική ένταση χωρίς δόγμα)

• John Coltrane – Acknowledgement

• Alice Coltrane – Journey in Satchidananda

• Pharoah Sanders – The Creator Has a Master Plan

• Terry Riley – A Rainbow in Curved Air

• Popol Vuh – Hosianna Mantra